SAMSUN JEN
Samsun için haber | analiz | video | aktivite

Gelişmeler ve mobil santral gerçeğini anlatan bir açıklama için TIKLAYIN#

Samsun´daki mobil santrallerin ‘enerji sıkıntısı’ nedeniyle çalıştırılmak istenmesi tartışma yarattı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, mobil santrallerin çalışmaya başlayacağını doğruladı.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği’nin, benzer tartışmaların yaşandığı 2002 yılında yayımladığı “Ne Samsun’da ne de ülkemizin başka bir yerinde mobil santral kurulmamalıdır” başlıklı duyurusunu tekrar okumanın tam zamanı…

İŞTE O DUYURUDAN DİKKAT ÇEKEN BÖLÜMLER

“Hukuki açıdan mobil santrallar:

En çok 30 MW gücünde olması gereken mobil santrallar, 100 MW gücünde sabit ve beş yıllık sözleşmelerle çalıştırılarak yasa ve yönetmelikler hiçe sayılmıştır.

1982 Anayasa’sının 56. Maddesi’nde “Sağlık ve Çevrenin Korunması” başlığı altında “Herkes sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşamak hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir” hükmü yer almaktadır.

9.8.1983 tarih ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’;nun 10. Maddesi’nde ÇED Yönetmeliği 7.2.1993 tarih ve 21489 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, 23.6.1997 tarih ve 23028 sayılı Resmi Gazete’de yapılan değişiklikler yayınlanmıştır. ÇED Yönetmeliği’ne göre Yönetmelik kapsamına giren bir faaliyeti gerçekleştirmeyi planlayan gerçek ve tüzel kişiler, her türlü teşvik, onay, izin ve ruhsat almadan önce; Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı tarafından yatırım programına alınmadan, özel kesim faaliyetlerinde uygulama projeleri ya da mevzi imar planı onaylanmadan önce yönetmelik faaliyetleri için ÇED Raporu veya ÇED Ön Araştırma Raporu hazırlamak, ilgili makamlara sunmak ve verilecek görüşe göre hareket etmekle yükümlüdürler. 29 Eylül 2000 tarih ve 24185 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ÇED, Su Kirliliği Kontrol ve Hava Kalitesinin Korunması Yönetmelikleri değişiklikleri ile 31.12.2002 tarihine kadar Mobil Santrallar kurulması için uygun zemin hazırlanmıştır. Bu değişiklikler Anayasamızın 56. Maddesi’ne aykırıdır.

Ayrıca bu değişiklikler Anayasamızın 2. Maddesi’ndeki “Hukuk Devleti” ilkesine de aykırıdır. Çünkü Yönetmeliklere Anayasa’ya aykırı bazı eklemeler yapılarak bu hukuk delinmektedir. Bu duruma göre insan ve çevre sağlığına dair elde edilmiş bütün haklar ve çevresel değerler geri dönmemek üzere yok olacaktır.

Çevre Kanunu’nun 10. Maddesi’ne aykırı olarak, ÇED Raporu terk edilerek, çevreyi kirletecek artık ve atıkların ne şekilde zararsız hale getirileceği belirsiz hale getirilmektedir.

6 numaralı fueloil bir petrol rafinerisi atığıdır. Çevre Bakanlığı 11 Ağustos 1983 tarih ve 18132 sayılı ve 24 Mayıs 1993 tarih ve 3401 sayılı Genelgeleri ile 6 numaralı fueloil kullanımının engellenmesini istemektedir.

Ancak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) ‘nın 6 numaralı fueloil ile çalışan, tekniğine aykırı olarak mobil santral adı ile adlandırdığı santralları çözüm olarak sunması düşündürücüdür.

Mobil santrallar çevre tahribatına neden olacaktır.

Mobil Santrallar enerji literatüründe “Sömürge Tipi Santral” olarak nitelenmektedir. Yani “Acil Durum Santrallarıdır” Bunun temel nedeni ise çevreye verdikleri yüksek tahribat ve birim maliyetlerinin çok yüksek olmasıdır. Diğer yandan mobil santral tanımı en çok 30 MW’a kadardır.

Oysa daha önce Dalaman’a, Giresun’a, Trabzon’a ve Bartın’a kurulması düşünülmüş ancak yöresel tepkiler nedeniyle bu kez de Samsun’da gündeme getirilen santral, 100 MW olup mobil değil kalıcı bir santraldır. Ancak mobil santrallar gibi özelliklere sahiptir. Bu yüzdendir ki mobil santral ihalesinde bir hukuk skandalı yaratılarak ÇED Raporu aranmaması şartı getirilmiştir. Eğer ÇED Raporu aransaydı zaten bu santrallar gerekli izin alınamayacaktı.

Samsun bir tarım yöresidir. Tarım yok olacaktır.

Bölgenin bir tarım ovası olduğu, Samsun’a içme suyu temin eden Çakmak Barajı ve arıtma tesislerinin çok yakın mesafede olduğu unutulmamalıdır. Zira çevre halkını yakından ilgilendiren ve acilen önlenmesi gereken bir tehlikeyle karşı karşıyayız.

Samsun Büyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırlarının 19 Mayıs İlçesi ve Çınarlık Beldesi arasında genişletilmesi düşünceleri göz önüne alınırsa Şehir merkezinde, meskun mahallin içinde, 6 numaralı fueloil ile çalışan bir santral olacaktır. Gelişmiş ülkelerde meskun mahallin çok uzaklarında ancak 2 numara fueloil ile çalışan santrallar vardır. Bu nedenle iddia edildiği gibi dünyada geri kalmış ülkelerin dışında 6 numaralı fueloil ile çalışan santral mevcut değildir.

Yine aynı yörede bilindiği gibi Organize Sanayi Bölgesindeki irili ufaklı fabrikalar yanında TÜGSAŞ (Azot) ve KBİ (Bakır) fabrikalarının yıllardır çevre kirliliği yaptığı bilinmektedir. Buna rağmen herhangi bir tedbir alınamamaktadır. Ocak 2002 de TÜBİTAK’ın TÜGSAŞ(Azot) fabrikası için hazırladığı rapora göre; sadece sülfirik asit üretim tesislerinde yapılan ölçüm sonuçları tehlikenin boyutlarını daha net açıklamaktadır.

Günde ortalama 650 ton sülfirik asit üreten fabrikada yapılan baca gazı emisyon ölçümlerinde kükürtdioksit gazı 13.6 kg/ton olarak bulunmuştur. Oysa sınır değer 5 kg/ton’dur. Yani 650 ton sülfirikasit üretilirken 8.840 kg kükürtdioksit bacadan salınmaktadır. Sınır değere göre bu atım 3.250 kg olmalıdır. Yani yöre zaten ciddi bir tehditle karşı karşıyadır.

Mobil Santral ile çevre tahribatı artacak, çiftçiler ve yöre halkı ciddi bir şekilde zarar görecektir.

Yakıt olarak kullanılacak 6 nolu fueloilin kalorifer yakıtı olarak bile kullanılması yasaktır. TÜPRAŞ tarafından üretilen fueloilde % 3-4 kükürt bulunmaktadır. İnsan ve çevre sağlığını olumsuz etkileyen kükürtdioksit ve azotdioksit; santrallardan çıkan egzoz gazında, belirlenen emisyon değerlerinin çok üzerindedir. Çevre mevzuatına göre yakma ısı gücü 50 MW ve üzerinde olan tesislerde baca gazlarında azot dioksit emisyonu metreküp başına 800 miligram(mg), kükürt dioksit emisyonu 1.700 mg değerini aşamayacağı açıkça belirtilmektedir.

Bu yakıtın içerisinde kükürt bulunmakta ve toplam baca gazı miktarı 558.000 m³/saat civarındadır. Bu gazın içerisinde kükürt dioksit gaz miktarı en az 5.940 mg/m³’tür. Diğer bir deyişle saatte 3.750 kg civarında kükürtdioksit gazı atmosfere bırakılmaktadır. Azotdioksit gazları ise 800 mg/m³’ün üzerine çıkabilmektedir.

Ne yazık ki Samsun’a zehir kusacak bu mobil santral, diğer yörelerde kurulması düşünülen mobil santrallar gibi çevre mevzuatına göre istenilmesi gereken ÇED’den muaf tutulmuştur.

Mobil Santrallerin yapımı için ÇED Yönetmeliği’nin devreden çıkartılması, Türkiye’nin enerji/çevre ilişkileri konusundaki ulusal ve uluslararası yükümlülüklerini yerine getirme konusundaki durumunu göstermesi açısından çarpıcı bir örnektir.

Tarıma ve insana vereceği zarar ile de, bölgenin ekonomisini kalkındırmak yerine nüfusun göç vermesine, tarımın gerilemesine, hastane ve ilaç masraflarının artmasına neden olacaktır. Santral çalışması esnasında elde edilecek su buharı ile çevrede seracılığın gelişeceği söylenmektedir. Elde edilen buharın önemli bir bölümü ile elektrik enerjisi elde edilecektir. Geriye kalan buhar ile seracılığın teşvik edilmesinin altında, yıllardır azot ve bakır fabrikalarının çevreye verdikleri zarar sonucu ödemek zorunda kaldıkları tazminatların benzerini ödememek için zemin hazırlandığı unutulmamalıdır.

Mobil Santral kurularak istihdam yaratılacağı doğru değildir.

İnşaat aşamasında 1500 kişinin, işletme aşamasında ise 250 kişinin istihdam edileceği doğru değildir. 20 MW gücündeki İdil mobil santralı yapımcı firmaya ait olup; ikisi mühendis toplam 16 personel çalışmaktadır. Samsun’da da durum farklı olmayacaktır.

Mobil santrallara karşı tepkiler haklıdır ve desteklenmelidir. Mobil santrallardan vazgeçilmelidir.

Mobil santrallar özellikleri nedeniyle kurulması düşünülen yörelerdeki kamuoyu tarafından haklı olarak tepkiyle karşılanmaktadır. 100 MW gücünde ve günde 550-600 ton 6 numara fueloil tüketecek olan mobil santrala karşı, içinde meslek kuruluşları, dernekler, üniversite öğretim üyeleri, köylüler ve kitle örgütleri demokratik tepkilerini dile getirmişler ve yerel kamu oyunda haklı tepkileri kabul görmüştür.

Ne Samsun’da ne de ülkemizin başka bir yerinde mobil santral kurulmamalıdır!

Olmayan krizi gerekçe gösteren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın gerekçesi oluşmamıştır. Elektrik enerjisi arzında fazlalık vardır. Bu nedenlerle başta Samsun’da kurulmak istenen Mobil Santral olmak üzere tüm Mobil Santral projeleri derhal iptal edilmelidir!

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nı bir kez daha insana, çevreye, yöre halkına ve ülkemize saygılı olmaya davet ediyoruz!

Kaya GÜVENÇ

TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı” (Mobil santrallardaki bu ısrar niye?, 12 Nisan 2002)

Tamamını okumak için tıklayın//

SAMSUN HABERLERİ için tıklayın//